بهرام بیضایی
اطلاعات شناسنامه ای
تاریخ تولد: ۱۳۱۷/۱۰/۰۵
تاریخ وفات: ۱۴۰۴/۱۰/۰۵
محل وفات: کالیفرنیا، ایالات متحده
محل دفن:
دلیل شهرت
هنرمند
فیلمنامهنویس، نمایشنامهنویس و کارگردانعلت وفات
بیماری
توضیحات و جزئیات بیشتر
او علاوه بر کارگردانی و نمایشنامهنویسی در سینما و تئاتر، عرصههای دیگری چون تدوین، ساخت عنوانبندی و تهیهکنندگی را هم تجربه کرده است. بیضایی از سال ۱۳۴۰ تاکنون ۲۴ فیلم کوتاه و بلند را کارگردانی و یا تدوین کرده است که فیلمهای سینمایی بلند «چریکهتارا»، «مرگ یزدگرد»، «باشو غریبه کوچک»، «شاید وقتی دیگر»، «مسافران» و «سگکشی» از مهمترین آثار او به شمار میرود. این کارگردان که نوشتن ۳۰ نمایشنامه را در کارنامه کاریاش دارد، تاکنون هشت اجرای تئاتر نیز داشته است. این هنرمند نگارش ۵۱ فیلمنامه، پنج روایت و شش پژوهش را نیز در کارنامه خویش به ثبت رسانده است.
یضایی سال ۸۶ بعد از ۱۰ سال دوری از فیلمسازی ، فیلم «وقتی همه خوابیم» را ساخته بود، او سال ۱۳۸۵ بر آن شد تا ساخت فیلمنامه دیگرش «مقصد» را آغاز کند هرچند این فیلمنامه پروانه ساخت گرفت، ساخت آن با مشکلاتی روبرو شد و بیضایی بهتر دید مدتی دست نگه دارد تا همچنان با فیلمهایی مانند «باشو غریبه کوچک»،«مرگ یزدگرد»، «چریکه تارا»، «کلاغ»، «سفر»، «مسافران»،«شاید وقتی دیگر»،«سگکشی» و... یکی از کمکارترین و در عینحال اثر گذارترین فیلمسازان ایران باشد.
بهرام بیضایی مردی که نگران درختان این کشور بود، هنرمندی که از قطع درختان هزاران ساله اندوهگین بود ، چند سال پیش در سالروز تولدش میگفت: «دهها فیلم نساختهام تنها ۹ فیلم بلند و سه فیلم کوتاه ساختهام، هر چند برای ساخت همین فیلمها هم تلاش بسیاری کردهام.میخواستم از کارهایی که نکردهام، بگویم اما آن قدر طولانی است که نه وقت و نه حوصله من و شما مجال پردختن به آن را نمیدهد و من هم قصد ندارم حرفهایم رنگ گلایه به خود بگیرد.»
یضایی سال ۸۶ بعد از ۱۰ سال دوری از فیلمسازی ، فیلم «وقتی همه خوابیم» را ساخته بود، او سال ۱۳۸۵ بر آن شد تا ساخت فیلمنامه دیگرش «مقصد» را آغاز کند هرچند این فیلمنامه پروانه ساخت گرفت، ساخت آن با مشکلاتی روبرو شد و بیضایی بهتر دید مدتی دست نگه دارد تا همچنان با فیلمهایی مانند «باشو غریبه کوچک»،«مرگ یزدگرد»، «چریکه تارا»، «کلاغ»، «سفر»، «مسافران»،«شاید وقتی دیگر»،«سگکشی» و... یکی از کمکارترین و در عینحال اثر گذارترین فیلمسازان ایران باشد.
بهرام بیضایی مردی که نگران درختان این کشور بود، هنرمندی که از قطع درختان هزاران ساله اندوهگین بود ، چند سال پیش در سالروز تولدش میگفت: «دهها فیلم نساختهام تنها ۹ فیلم بلند و سه فیلم کوتاه ساختهام، هر چند برای ساخت همین فیلمها هم تلاش بسیاری کردهام.میخواستم از کارهایی که نکردهام، بگویم اما آن قدر طولانی است که نه وقت و نه حوصله من و شما مجال پردختن به آن را نمیدهد و من هم قصد ندارم حرفهایم رنگ گلایه به خود بگیرد.»
نقل قول ها و پیام های مرتبط
إِنّا لِلّهِ وَإِنّا إِلَیهِ راجِعون
درگذشت جناب آقای بهرام بیضایی، هنرمند نامدار کشورمان، کارگردان ماندگار سینما و تئاتر، نمایشنامهنویس، فیلمنامهنویس و پژوهشگر برجسته فرهنگ و اسطوره، پایانی است بر حضور جسمانی یکی از عمیقترین صداهای تاریخ معاصر هنر این سرزمین؛ اما بیتردید، آغاز ماندگاری پررنگتر نام و اندیشه او در حافظه فرهنگی ایران است.
بهرام بیضایی نه صرفاً یک هنرمند، بلکه معمار اندیشه در هنر بود؛ هنرمندی که روایت، تاریخ، اسطوره، زبان و هویت ایرانی را با نگاهی نقادانه، ژرف و مستقل بازخوانی کرد و آثاری آفرید که هم پختگی و جهانبینی خاصی در آنها نمایان بود و هم فراتر از زمانه خود ایستادند. او با آثارش به ما آموخت که هنر، میدان پرسش است، نه تکرار؛ و فرهنگ، زیستگاهی زنده است، نه خاطرهای ایستا.
اینجانب درگذشت این هنرمند پیشکسوت و تأثیرگذار که عاشق ایران و ایرانی بود را به جامعه هنری، دانشگاهی و فرهنگی کشور، شاگردان، دوستداران، پژوهشگران و خانواده محترم ایشان، بهویژه همسر گرامی آن هنرمند گرانقدر، سرکار خانم مژده شمسایی، تسلیت میگویم و باور دارم که اندیشه، زبان و جهانِ بیضایی همچنان الهامبخش نسلهای آینده خواهد بود. نام او در تاریخ هنر ایران، نه بهعنوان یک دوره، بلکه بهمثابه یک معیار باقی خواهد ماند.
محمدرضا عارف
معاون اول رئیسجمهور
درگذشت جناب آقای بهرام بیضایی، هنرمند نامدار کشورمان، کارگردان ماندگار سینما و تئاتر، نمایشنامهنویس، فیلمنامهنویس و پژوهشگر برجسته فرهنگ و اسطوره، پایانی است بر حضور جسمانی یکی از عمیقترین صداهای تاریخ معاصر هنر این سرزمین؛ اما بیتردید، آغاز ماندگاری پررنگتر نام و اندیشه او در حافظه فرهنگی ایران است.
بهرام بیضایی نه صرفاً یک هنرمند، بلکه معمار اندیشه در هنر بود؛ هنرمندی که روایت، تاریخ، اسطوره، زبان و هویت ایرانی را با نگاهی نقادانه، ژرف و مستقل بازخوانی کرد و آثاری آفرید که هم پختگی و جهانبینی خاصی در آنها نمایان بود و هم فراتر از زمانه خود ایستادند. او با آثارش به ما آموخت که هنر، میدان پرسش است، نه تکرار؛ و فرهنگ، زیستگاهی زنده است، نه خاطرهای ایستا.
اینجانب درگذشت این هنرمند پیشکسوت و تأثیرگذار که عاشق ایران و ایرانی بود را به جامعه هنری، دانشگاهی و فرهنگی کشور، شاگردان، دوستداران، پژوهشگران و خانواده محترم ایشان، بهویژه همسر گرامی آن هنرمند گرانقدر، سرکار خانم مژده شمسایی، تسلیت میگویم و باور دارم که اندیشه، زبان و جهانِ بیضایی همچنان الهامبخش نسلهای آینده خواهد بود. نام او در تاریخ هنر ایران، نه بهعنوان یک دوره، بلکه بهمثابه یک معیار باقی خواهد ماند.
محمدرضا عارف
معاون اول رئیسجمهور
درگذشت "بهرام بیضایی" در روز تولدش، صرفاً فقدان یک هنرمند نیست؛ خاموشی اندیشهای است که تاریخ، اسطوره و اکنون را به گفتوگو مینشاند.
او در تئاتر و سینما، از مرگ یزدگرد تا روایتهای زنمحور و بهحاشیهراندهشده، همواره پرسشگر قدرت از هرنوع و در هرجا، روایتهای رسمی و سازوکارهای حذف (خصوصا در آن بخش آثار سینماییاش که به زنان میپرداخت) بود.
بیضایی هنرش را به میدان اندیشه بدل کرد و نشان داد جامعهای که با حافظه و پرسشهایش روبهرو نشود، ناچار آنها را به سکوت و تبعید میسپارد.
فقدان او یادآور کاسته شدن از خلاقیتی در حیات فرهنگی ماست که میتوانست در متن جامعه زیست کند و بر پیوستار نسلی موثر باشد.
آثارش همچنان ما را به بازخوانی تاریخ و حفظ ارزشهای انسانی فرامیخوانند. یاد و اثرش در حافظه فرهنگی ایران ماندگار است.
روحش شاد و یادش گرامی
او در تئاتر و سینما، از مرگ یزدگرد تا روایتهای زنمحور و بهحاشیهراندهشده، همواره پرسشگر قدرت از هرنوع و در هرجا، روایتهای رسمی و سازوکارهای حذف (خصوصا در آن بخش آثار سینماییاش که به زنان میپرداخت) بود.
بیضایی هنرش را به میدان اندیشه بدل کرد و نشان داد جامعهای که با حافظه و پرسشهایش روبهرو نشود، ناچار آنها را به سکوت و تبعید میسپارد.
فقدان او یادآور کاسته شدن از خلاقیتی در حیات فرهنگی ماست که میتوانست در متن جامعه زیست کند و بر پیوستار نسلی موثر باشد.
آثارش همچنان ما را به بازخوانی تاریخ و حفظ ارزشهای انسانی فرامیخوانند. یاد و اثرش در حافظه فرهنگی ایران ماندگار است.
روحش شاد و یادش گرامی